El Vali İsminin Yorumu

Yaşam ve şartlar insanların çok farklı konumlarda görev üstlenmesine açıktır . Bazen insan üst makamlarda yönetici pozisyonunda çalışabilirken , emir alan da olabilir . Yönetim ve buna bağlı yöneticiliğin sonsuz açılımı vardır , ancak genel manada bu farklı konumların uygulama açısından birleştiği yegane bir nokta vardır , o da hak doğrultusunda hareket etmektir . İyiliklerin ve kötülüklerin ortaya çıkmasında fail olabilecek her türlü eğilimi üzerinde taşıyan insan , yaratıcının onun tasarruflarında nasıl etkin olabileceğini sadece hakkı kavradığı zaman görebilecektir . Bu yaratıcının öğütüdür ve uygulayıcıların eylemlerinde hak konusundaki kararlılıklarının devamı ile iyiliklerin ortaya çıkacağı bilincinde olmaları , önemle beyan edilmektedir ( Rad Suresi 11 ) . Eğer uygulayıcılar haktan yüz çevirirse ilahi müdahalenin söz konusu olacağı asla göz ardı edilmemelidir .

Bu genel bakış açısının belirtilmesinin ardından söz konusu isimle ilgili bir çerçeve oluşturmaya çalışalım . Yöneticilik ve sahip olunan makamın uygulamaları ile yönetilen pozisyonundaki ekibin aldıkları direktiflerde hakkı temsil etmek konusundaki iradelerinin incelendiği bir alan vardır . Bizler nefsimizin hoşuna gidecek şekilde , irademizin emirlerimizde tezahür etmesinden zevk alacağı eğilimleri iç alemimizde taşımaktayız . Yönetimimiz altındaki kadroların isteklerimize , bizi taltif edecek yanıtlar vermesinden hoşlanırken onların eylemlerinin sonuçlarına da sanki lütuf ediyormuş edası ile cevap vermek isteyen duyguları taşırız .

Dünyayı elde etmek için fırsatları zulme çevirebilecek yapıda benliğe sahip hırslı bir yönetici olduğumuzu düşünelim . Yurt dışından iç piyasada bulunmayan bir malı ithal eden firmamız onu fiyatlarken insafsız yöntemler uygulayacak , firmanın satış ekibine de aynı görüşü yansıyacaktır . Eğilimlerimizi satış ekibinden keşif eden elemanlar hoşumuza gitsin diye malı daha da pahalıya satma eğilimine girebilirler , sizde onlara satış sonrası lutuf gösteren tavırlarla bir aferin dersiniz . Bu fiyat belirleme eyleminin piyasada pek çok kişiyi zor durumda bırakabileceği , o heyecan arasında göz ardı edilerek , bir kötülükler silsilesinin başlangıcına sebep olabileceği asla hesap edilmeyecektir .

Yöneticiler , nefsani eğilimlerini çok iyi kontrol ederek makamlarının gereği diğer kişilerin tasarrufları üzerindeki etkilerini hesaba katarak onun hakkını vermelidirler . İntikam , nefret , dünya eğilimi , aç gözlülük , hırs , merhametsizlik gibi benliğin hırçınlıklarının yöneticiyi etkisi altına almaması gerektiği açıktır , yoksa bu yol müteselsilen tüm kötülüklere kaynak olacaktır .

Şimdi biraz daha günlük hayattaki uygulamalara doğru yönelelim . Yöneticiler ön planda olmaları nedeni ile kıskançlık diyemeyeceğimiz bir çekememezlik duygusu ile sürekli göz hapsindedirler . Nefs kendisi haricindeki yükselmelere asla tahammül gösteremez . ” Bu makamı elde edecek ne yaptı” düşüncesi benliğimizin en çok başvurduğu vehimdir , hele bir yöneticinin firma içerisinde tüm gözlerin takibinde bir halde ilgi çekerek , departman değiştirirken yaydığı tavır , nefisler tarafından büyük bir tahammülsüzlükle karşılanır ” şuna bak nasıl da havalı” dolaşıyor gibi . Aklımızdan bir sohbet esnasında söz üstünlüğünün yöneticiye ait olduğunu fısıldayan düşüncelerin geçişi de nefsin bir yanılgısıdır . Yöneticimizin istediği bir işi acaba Ahmet beyin hoşuna gidecek mi düşüncesi ile yaparken , bir hata içerisinde olup olmadığımızı mutlaka ölçüp biçmeliyiz , acaba bu görev ve yerine getirilmesinde benlikle ilgili bir eğilim var mıdır diye . Patronunu evine davet eden bir personelin makam karşısındaki tavrında bulunan acaba bu teklif ve evimde yaşanacaklar hoşuna gider mi tereddütü ile patronun ” gelelim bakalım” şeklindeki ifadesine karışan lutuf edası , benliğin makam kavramı çerçevesindeki eğilimleridir .

Tabii nefs gerçek kimliğini yöneticiler arasındaki kıyaslamada ortaya koyacaktır . Ahmet bey tasarruflarında hakkı gözetenler arasında en iyisidir gibi . Yada benim hak konusundaki dirayetim diğerlerinden üstündür şeklindeki eğilimler benliğin kendisini temsil etmekte olacaktır .

İşte tüm bu kıyaslar ve yaşanan haller içinde tasarruflarımızı haktan yana oluşturacağımız bilinci ile kimsenin hoşuna gitsin diye yapılan işlerden yada lütuf içeren duygulardan arınmak için Allah’ın El Vali ismini anmalıyız .